دانش‌نامه

هذا الکتاب الذي دارت علیه رحی الابحاث و الدراسات الحوزوية منذ تالیفه الی یومنا هذا ، بحیث لا یمکن لفقيه الاسثناء من افکاره و آراءه التي تمتاز بالعمق العلمي، و الدقة المتناهية .

و من ابرز خصائص و ممیزات فرائد الاصول - مضافا الی العمق و الدقة - منهجئة الشیخ المبتکرة في اسلوبه ، و قد جدد الشیخ الانصاري في علم الاصول - بلا ریب - و جاء بمنهجة جدیدة اصبحت هي منهج الاصول في المباحث العقلية من بعده ، و هو (رحمه الله) مبتکر هذه الطريقة بحیث لم یتفق لاحد من قبله هذا الکشف و الفتح الذي فتحه الله علی یده .

و سوف تری ان المنهج الجدید الذي ابتکره هذا الفقیه الجليل في فرائده ، یقوم علی فهم جدید تماما للادلة و الحجج ، و علی هذا المنهج فتح اسلوب علمي جدید في تنظیم ابواب و فصول و مسائل علم الاصول ، و لهذا المنهج الجدید تاثير مباشر في عملية الاستنباط .

و لاجل هذه الخصائص و الممیزات تری ان الکتاب منذ بزوغ نوره ، مطروح علی طاولة البحث و جعل من المواد الاساسية و رکائز الدراسات الاصولية في الحوزات الشيعة ، و اصبح فهم محتواه و مضمونه دلیلا علی بلوغ مرحلة الاجتهاد .

اما در رابطه با ویژگیهای کتاب رسائل باید عرض کنم که قضاوت در این گونه اُمور از حدّ طلبگی حقیر خارج و بر عهده ی علماء و اهل فن می باشد اما مع ذلک به مقتضای قاعده ی «ما لا یُدرک کلّه لا یُترک کلّه » .

تا این جا که حافظه ام مدد می کند به نکاتی چند اشاره می نمایم.

الف) مساله ی اشتراط تنجیز علم اجمالی به عدم خروج اطراف از محل ابتلاء و تایید آن به وسیله روایت علی بن جعفر علیه السلام از ابتکارات شیخ اعظم انصاری می باشد .

ب) طرح مساله وُرود و حکومت با آن تقریر خاصّش از ابتکارات ایشان می باشد.

البته عبارت «تحکیم» در کلام صاحب جواهر و بعض دیگر به کار رفته لکن علی الظاهر ارتباطی به دلیل حاکم با آن بیان خاصّ مرحوم شیخ ندارد .

ج) مساله تواتر اجمالی که مرحوم آحوند در کفایه مکررّ از آن یاد می نماید نیز از مخترعات شیخ می باشد آن جا که در بحث انسداد صفحه 117 (الرسائل المحشّی) می فرماید: « اللهم الّا ان یدّعی تواتر ها اجمالاًالخ» .

و اصولاً میشود ادعاء نمود که سبک خاصّ رسائل از اوّلین بحثی که در مورد تقسیم بندی مجاری اصول عملیه شروع می شود تا آخر بحثی که تحت عنوان تبیین و توضیح خبر مخالف الکتاب مطرح می گردد آن که می فرماید: « ان ظاهر الکتاب اذا لوحظ مع الخبر المخالف لا یخلو عن صُور ثلاث الخ » همه و همه ابنکارات شیخ به حساب می آید البته قابل انکار نیست که ایشان استفاده شایان و الهامات فراوان از کتاب های امثال قوانین و فصول و کشف القناع و ضوابط و مقدم بر همه ی اینها از کتاب مرحوم وحید بهبهانی داشته اما در مجموع کتاب رسائل ویژه گی های خاصّش محسوس و همچنان موفقیت والا و بالا یش در نزد اهل فن محفوظ مانده حشره الله مع موالیه و شکر الله مساعیه.